با سلام و تشکر مجدد، برای درمان زردی نوزاد سرکه سیب کوثر است
احمدپور

سلام یکی از اقوامم دچار سرطان سینه شده دکترها گفتند باید هر چه توده هارو دربیاره و شیمی درمانی کند، میخواستم بدانم در طب سنتی درمانی وجود ندارد که این کار را انجا ندهد؟
عباسی

سلام من چند ماهه اقدام به بارداری کردم ولی نتیجه نگرفتم ميشه اين ماه همراه اقدام پیاز درمانی هم بکنم یا اشکال داره؟؟؟!!؟
فریبا

سلام...از علل یبوست سردی معده وروده ررا ذکر نکردید؟؟؟
محمد

سلام خسته نباشین این روش شیاف روغن کرچک رو تا روزی چند بار مجازیم استفاده کنیم؟من روزی دوبار برای بچم گذاشتم با گوش پاکن.ولی چندان فایده نکرده.میشه روزی سه یا چهار بارم گذاشت؟
اکبری

سلام وقت شما بخیر مدتیه که روی پوست بدنم که برای اولین بار روی پا و بعد در دور تا دور سرم شوره های سفید زده و الان روی دست هام هم زده خیلی نگرانم، شرایط مراجعه به دکتر هم ندارم خواهش میکنم بفرمایید علت چیه
کیا

سلام و عرض ادب. خواهرم به دلیل کیست تخمدان ،زیر نظر متخصص زنان ،متفورمین مصرف می کردند. به تازگی باردار شده و دچار خونریزی و لکه بینی شده اند. زیر نظر متخصص هستند و نتیجه معاینات و سونو گرافی ، ساک مختصر و نامنظم حاملگی است. لطفا اگر راهنمایی هر چند مختصر هم باشد مرقوم فرمایید ممنون و دعا گوی شما هستیم.
س.ر

سلام. خسته نباشید من ۷ ماهه که یبوست شدید دارم چند روز باید آبدرمانی کنم؟
ماهرو

سلام اقای دکتر من الان چند ساله خار پاشنه دارم دوساله که خیلی شدید شده دوبارهم امپول به هر دوپام تزریق کردم دیگه دردش امانمو بریده لطفا بگید چیکار کنم از درد راحت بشم
معصومه ساکت

سلام خدا قوت دندونم پر شده و ظاهر سالم داره درد هم نداره اما مداوم از کنارش به اندازه یک عدس آبسه میزنه از روغن حنظل روی گاز استریل شبها روی آبسه چندین شب گذاشتم اما همچنان خوب نشده دکتر گفته باید دندونمو بکشم اما چون مشکل دیگه ای نداره تمایل به کشیدنش ندارم از شما خواهش میکنم راهنمایی بفرمایید
بهنوش رمضانی
زندگی استعماری؛ طبّ استعماری
چهره‌ها و اندام‌هاي غير واقعي: آيا بايد حقيقت عكس‌هاي دست‌كاري شده دنياي مد را افشا كرد؟(مقاله انتخابی)
تعداد: 2 میانگین: 5
[تعداد بازدید : 3658]

[نسخه چاپی]

بسم اللّه الرّحمن الرّحيم 

و صلّي الله علي محمّد و آله الطّاهرين  و لعنة الله علي اعدائهم اجمعين 

 

 

چهره‌ها و اندام‌هاي غير واقعي: آيا بايد حقيقت عكس‌هاي دست‌كاري شده دنياي مد را افشا كرد؟1


 

 جوليان اسكوبدو شپارد2

 
مترجم: محمود سبزواري

 

 

چكيده
 

 

 

درباره پي‌آمدهاي مخرب بازار مد و نشان دادن مدل‌ها، هنرپيشه‌ها و چهره‌هاي مشهور به عنوان سرمشق‌هايي بي‌نقص از كمال و زيبايي در رسانه‌ها، گه‌گاه مطالبي منتشر مي‌شود. اين پديده چنان ابعاد مختلف و پيچيده‌اي دارد كه بايد براي ارزيابي ميزان واقعي خسارت‌هاي آن بر روح و روان و زندگي به ويژه دختران و زنان در سراسر جهان، تحقيقات گسترده‌اي به عمل آيد. يكي از عناصر دخيل در اين پديده، ظهور فن‌آوري‌هاي تصويرسازي پيشرفته و خلق تصاويري بي‌نقص از چهره‌هاي مشهور با كمك ترفندهاي نرم‌افزار فتوشاپ است كه اين مقاله به گوشه‌هايي از آن پرداخته است.

 

 

زنان به ويژه دختران كم سن و سال‌تر با تماشاي چنين تصاويري، با شخصيت‌هاي ارائه شده، نوعي هم‌ذات‌پنداري مي‌كنند. همين امر سبب مي‌شود آنها فارغ از ويژگي‌هاي جسماني خود در عالم واقع، به تصويري آرماني از بدنشان به عنوان گران‌بهاترين دارايي خويش پناه برند و براي رسيدن به اين كمال موهوم، به دنبال نسخه‌هاي بي‌اثري بروند كه شركت‌هاي دارويي، محصولات زيبايي و جراحي‌هاي زيبايي برايشان تدارك ديده‌اند.
 

 

 

از ميان تمام انتقادهايي كه مي‌توان از مجله‌هاي مربوط به زنان و تبليغات مد كرد، براي همه، هيچ چيز پنهان‌تر از پديده‌اي به نام «ايربراش»3 نيست.دنياي روتوش‌گران عكس‌هاي ديجيتال، دنياي يك فرانكشتاين معيار زيبايي است: با دست‌كاري‌هاي فني، تصوير زناني كه قد و قواره‌اي معمولي دارند، جذاب و دل‌ربا به نظر مي‌آيد و زنان سالمندتر، به شكل الهه‌هاي زيبايي كه گذر عمر هيچ اثري بر آنها نگذاشته است، با عضلاتي ورزيده، برجستگي‌هاي اغراق شده و پوستي سفيد به چشم مي‌آيند.

 

 

مردان نيز استثنا نيستند: چين و چروك‌هايشان صاف مي‌شود و به شكم‌هايشان جلوه‌اي چشم‌نواز داده مي‌شود. حتي آن دسته از كساني كه تصور مي‌كنيم موجوداتي تقريباً كامل باشند، به چهره‌هايي مضحك با ظاهري آشكارا جعلي و روبات‌مانند تغيير شكل داده شده‌اند. با غلبه اين وضعيت و علاقه‌مندي عده بيشتري از افراد به دنبال كردن اين موضوع ـ چه با اهداف فمينيستي و چه اهداف مجلات عامه‌پسند ـ آيا ممكن است بتوان به دوران حاكميت تصاويري پايان داد كه به شكل شرم‌آوري دست‌كاري شده‌اند؟ 

 

 

 

در يك دهه يا بيش از يك دهه گذشته، همراه با پيچيده‌تر و آسان‌ترياب شدن استفاده از امكانات ايربراش عكس‌ها، شاهد گسترش سريع استفاده از آن براي رساندن عكس‌هاي مجلات به مرزهاي كمال مطلق ـ دست كم از نظر سردبيران و ديگر دست‌اندركاران ـ بوده‌ايم. سارا يك روتوشگر عكس حرفه‌اي است كه براي بيشتر مجله‌هاي بزرگ مخصوص زنان كار كرده است. او مي‌گويد: «روتوش كردن عكس‌ها در دهه هشتاد و از زماني معمول شد كه عكس‌هاي چاپ شده در كتاب‌هاي سال، حالتي شيشه‌اي پيدا كردند.» به گفته او، با ظهور فتوشاپ، در پانزده ـ بيست سال گذشته، اين مسئله حالتي انفجاري پيدا كرده است. اين تقاضا كه به پيروي از بازار مد تجاري، در پي به تصوير كشيدن معيار عالي زيبايي غربي بود، حضوري فراگير يافت و بيشتر به سمت زنان بلندقامت، ميان‌باريك و داراي پوست روشن تمايل يافت و بر خلاف آنچه به مدت چندين دهه، فمينيست‌ها را به خشم آورده بود، به ندرت، از اين مطالبات غير واقع‌بينانه منحرف مي‌شد.

 

 

حتي كريستال رن،4 مشهورترين مدل «خارج از اندازه» جهان نيز كه لباس‌هاي اندازه هشت را مي‌پوشد، اكنون به نظر بيشتر زنان غير مدل، لاغر مي‌آيد. البته آشكارترين و بيشترين شكوه و شكايت‌ها از فتوشاپ و استفاده افراطي‌اش، اين است كه هم زنان و هم مردان، نسبت به اندام واقعي خود احساسي كاملاً نامطمئن و ناامن پيدا كنند، اعتماد به نفس آنها كاهش پيدا كند و ناامني و تبعيض شديد، نارضايتي از اندام خود، هراس از سال‌خوردگي (و پرستش جواني) و در بدترين موارد، ناهنجاري‌هاي خورد و خوراك كه خطر مرگ را در پي دارد، گسترش يابد. همين موارد كافي بود تا انجمن پزشكي امريكا سياستي را عليه استفاده از عكس‌هاي دست‌كاري شده در نشريه‌هايي در پيش بگيرد كه مخاطبان اصلي آنها را كودكان و نوجوانان تشكيل مي‌دهند. دكتر باربارا مك آني از انجمن پزشكي امريكا مي‌گويد: «شكل و شمايل آگهي‌هاي تبليغاتي دربردارنده تصاوير به شدت دست‌كاري شده مدل‌ها مي‌تواند انتظاراتي غير واقع‌بينانه نسبت به تصوير بدن مناسب را در مخاطب پديد آورد. ما بايد از قرار گرفتن كودكان و نوجوانان اثرپذير در معرض آگهي‌هايي كه مدل‌ها را با اندامي به تصوير مي‌كشند كه فقط با كمك نرم‌افزارهاي روتوش تصاوير ممكن است، جلوگيري كنيم».
 

 

 

اين انجمن از اقدام اعضاي دموكرات پارلمان انگليس دنباله‌روي كرده است كه در سال 2008 تلاش كرد جلوي دست‌كاري در تصاوير مجله‌هايي را بگيرد كه مخاطبانشان، كودكان زير شانزده سال بود. جوسوينسونِ5 نماينده كه رهبري اين حركت را در دست داشت، به ديلي ميل گفته است: «من نمي‌گويم آگهي‌سازان بايد استفاده از مدل‌هايي را كه شايد زيباتر از افراد متوسط باشند، متوقف كنند، اما بين انجام اين كار با استفاده از يك مدل زيبا و دست‌كاري در اندام و قيافه او فرق است.

 

 

 

شواهد بسياري وجود دارد كه نشان مي‌دهند كودكان زير شانزده سال به ويژه كودكان حدود هفت ـ هشت ساله، تفاوت بين آگهي‌ها و محتواي برنامه‌هاي تلويزيوني يا مجلات را چندان درك نميكنند. آنها هر دوي اينها را به يك شكل مي‌بينند.» البته اين معيار زيبايي غير واقعي به ويژه زماني بيشتر به كار گرفته مي‌شود كه طراحان آماتور محصولات فتوشاپ را به خدمت ميگيرند يا تلويزيون، ذهن كودكان را منحرف مي‌كند.

 

 

روتوش ديجيتال تصاوير به شكل امروزي‌اش از دهه 1980 آغاز شد، ولي تاريخ استفاده از دست‌كاري تصاوير به عكس‌هاي نقاشي شده دهه‌هاي 40 و 50 برميگردد؛ همچون تصوير دختراني كه در آگهي‌هاي دولتي استفاده ميشد و بر اساس تصوير واقعي زناني واقعي تهيه شده بودند، اما براي شكيل‌تر و زيباتر كردنشان، در آنها دست‌كاري‌هاي هنري صورت مي‌گرفت. البته در آگهي‌هاي صفحات دولتي، تقلبي بودن آن نقاشي‌ها معلوم ميشد.
 

 

 

در عصر اينترنت و به ويژه وجود وبلاگ‌هاي فمينيستي، ردگيري جنوني به نام استفاده مفرط از ايربراش، به ويژه وقتي نمونه‌هاي «قبلي» اين عكس‌ها به بيرون درز پيدا مي‌كند و با وجود يك رشته عكس از مدوناي 52 سالهاي كه 28 ساله يا در كمترين حالت، يك عروسك زنده به نظر ميرسد، كار راحتي است. در اين زمان، مدارك بسياري وجود دارد كه بزرگ‌سالان كنجكاو مي‌توانند پي ببرند كه عكس‌ها به ويژه عكس‌هايي كه به بازار مد مرتبطند، به شكلي آرايش شده هستند.

 

 

 

به تازگي، ‌هاني فريد6 كه استاد علوم رايانه‌اي در دارتموث است و اريك كي،7 دانشجوي دكترا، ابزاري درست كرده‌اند كه بر اساس مقياسي از يك تا پنج اينچ مي‌تواند نشان دهد يك عكس چه قدر فوتوشاپ شده است. ابزار «اندازه‌گيري مقدار روتوش عكس‌هاي» آنها كه در آكادمي ملي علوم منتشر شده است، با استفاده از نرم‌افزاري كه مشخصات انسان را تقليد مي‌كند، مي‌تواند اندازه‌گيري كند كه در يك عكس چه قدر دست‌كاري شده است.
 

 

 

 

گذشته از ابزارهاي نرم‌افزاري جديد، برخي با رد اين انتقادها، استفاده از فتوشاپ را حركتي جديد و واقع‌نگرانه‌تر در چاپ تصاوير مي‌دانند. لسلي سيمور،8 سردبير مجله مور9 به نيويورك تايمز گفته است كه به نظر او، اين چيزي است كه خوانندگان مجله به شكلي فزاينده خواهان آنند. او گفته است: «اگر واقعا عكس‌ها را چنان دست‌كاري كنيد كه گويي آنها را بازسازي كرده‌ايد، خوانندگانتان گول نمي‌خورند. اگر سردبير خوبي باشيد، اين روزها زياده‌روي نمي‌كنيد. اگر تصوير كسي را به شكلي درآوريد كه انگار پوست صورتش را كشيده است، حماقت كرده‌ايد.» البته مور، مجله‌اي ويژه زنان بالاي چهل سال است. بنابراين، سيمور بايد هم چنين حرف‌هايي بزند.

 

 

 

سارا كه يك روتوشگر عكس است، مي‌گويد: «قابليت‌هاي اين نرم‌افزار مرا مسحور خودش مي‌كند و به نظرم، اگر هر چيزي رتبه‌بندي داشته باشد يا فاش شود، خيلي خوب است. البته ترديد دارم چنين كاري، فرهنگ حاكم بر روتوش عكس‌ها را چندان عوض كند؛ چون اين ابزار، روايت‌هاي وسيع‌تري را براي تصوير بدن خلق مي‌كند... «ريشل ري» و «اپرا»، هر دو نشرياتي دارند كه تصوير به شدت روتوش شده خود آنها، هميشه روي جلد چاپ مي‌شود... و مي‌دانيد اين كار قدرت بيشتري به آنها مي‌بخشد.» مجله وگ10 كه معيارهاي اين صنعت را تعيين مي‌كند، روشن است نمي‌خواهد اين قدرت خود را واگذار كند. با اين حال، پيش از آنكه تصويرسازي افراطي آن‌چنان خسته‌كننده و غير واقعي شود كه حتي زيباترين افراد حول و حوش ما را بيازارد، اين پديده تا كجا پيش خواهد رفت؟

 

 

به تازگي، «جازبل» اشاره كرده است كه در اقدامي به شدت عجيب و وحشتناك براي دست‌يابي به كمال، آگهي‌هاي خاصي كه براي «اچ.‌اند.ام» ساخته مي‌شود، چهره واقعي مدل‌هايي را به تصوير كشيده‌اند كه روي بدن‌هاي تقلبي قرار گرفته‌اند. اين كار مي‌تواند پانك‌هاي سايبري را در ذهن تداعي كند، اما اينكه ما از به سوي «كمال» در اندام واقعي به سوي «كمال» در اندام تقلبي در حركتيم، چندشآور است».
 

 

 

سارا مي‌گويد: «چيزي كه بيشتر از همه آسيب وارد مي‌كند، نه دست‌كاري در عكس‌ها با استفاده افراطي از ايربراش، بلكه حساسيت‌زدايي است.» او مي‌گويد: «حيرت‌انگيزترين چيزي كه مجبور بوده‌ام انجام بدهم، لاغرتر كردن يك نفر نبوده است، هر چند از اين كار هم به شدت جا مي‌خوردم. عجيب‌ترين چيز براي من، مواردي است كه از من خواسته شد مثلاً چيزي را از روي يك ميز حذف يا جا به جا كنم يا اندازه آن را تغيير بدهم. گويا ابزار دست من، نه فتوشاپ، كه كلروفورم است. يا خواستند چند عكس را با هم تركيب كنم و تصوير به كلي جديدي درست كنم كه هرگز معادلي در واقعيت ندارد».

 

 

 

با وجود اين، مجلات مد خاصي كه خود را رعايت‌كننده «هنر والا» ميدانند ـ با عناوين بوتيك‌هايي چون «پرپل»،11 «ان آدر فشن»12 و حتي مجلات كمي رايج‌تر نظير «وي»13 ـ هر چه مي‌گذرد، بيشتر از روتوش كردن فاصله مي‌گيرند. البته حتي با وجود استفاده معقولانه‌تر، باز هم فتوشاپ مي‌تواند نيرويي شوم باشد.

 

 

سارا مي‌گويد: «عكس‌هاي «خام‌تر» مي‌توانند موذيانه‌تر باشند؛ چون اين عكس‌ها به عنوان عكس‌هاي «واقعي» فروخته مي‌شوند، در حالي كه باز هم دست‌كاري شده‌اند. با تمام اينها، ما تا كجا مي‌توانيم «كامل» شويم؟»

 


 

 


 

 

2. Julianne Escobedo Shepherd، يکي از سردبيران آلترنت و يک نويسنده و ويراستار آزاد ساکن بروکلين است. او در گذشته، سردبير اجرايي «فيدر» بوده و مطالبش در «وايب»، «اسپين»، «نيويورک تايمز» و چندين مجله و وب سايت ديگر منتشر شده است.

3. Air Brush.

4. Crystal Renn.

5.Joe Swinson.

6.Hany Farid.

7.Eric kee.

8.Lesley Jane Seymour.

9. More.

10.vogue.

11.Pnrple.

12. Another Fashion.

13. V.

منبع :

نشریه سیاحت غرب- شماره 103



نظرات
نظر خود را ثبت کنید

کاربر گرامی؛ سلامٌ علیکم

 

لطفا پیش از ثبت نظر خود توجه داشته باشید:


تجویز دارو و پیچیدن نسخه برای بیماری و مشکلات شخصی و موردی، نیاز به شرح حال کامل و معاینه بالینی دارد که طبیعتاً از طریق ارتباط مجازی، قابل حصول نیست.

 

 

لذا خواهشمندیم از تقاضای نسخه و دارو برای بیماری های موردی، اجـتناب فرمایید.

 

سایر نکات:


❶از اعلام نشانی و تلفن درمانگاه معذوریم. درصورت تمایل از طریق پایگاه «طبیب شهر»، پزشک مورد نظر خود را جستجو کنید.

ابتدا مقالات مربوطه را مطالعه کنید و پس از اطمینان از نبود اطّلاعات مورد نظرتان، نسبت به طرح سؤال اقدام کنید. از پاسخگویی به سؤالاتی که در متن مقاله پاسخ داده شده اند معذوریم.

❸از طرح سؤال هایی که نیاز به پاسخ های خصوصی و ارسال به پست الکترونیک دارد خودداری فرمایید.

❹پاسخگویی به سؤالاتِ کلّی و نیازمند پاسخ های مفصّل در توان پایگاه نیست.

❺نشانی پست الکترونیک شما در نزد پایگاه طبّ شیعه محفوظ است.

❻هرنظر را تنها یک بار ارسال کنید و از تکرار ارسال نظرات خودداری کنید.

❼حتّی المقدور از ارسال نظرات به صورت «فینگیلیش» خودداری کنید.

❽پاسخ هاي ارائه شده، كلّي و عمومي هستند و پاسخ دقيق و تخصّصي، تنها با ويزيت بيمار امكانپذير است

 

 

با سپاس و امتنان        

دکتر وحید علیان نژادی

نام :  
ایمیل :
* نظر شما
 

سایر مقالات این موضوع

چه شد که ما آدم ها از لحاظ روانی اینقدر ضعیف و تنبل شدیم؟ (مقاله انتخابی)[389بازدید]
وقتی با فرزندت هستی، آن گوشی لعنتی‌ را بگذار کنار (مقاله انتخابی)[380بازدید]
چرا بلافاصله بعد از جشن تولد نباید فیلم‌هایش را ببینیم؟ (مقاله انتخابی)[455بازدید]
چگونه انقلاب جنسي، جامعه امريكا را براي هميشه دگرگون كرد؟ (مقاله انتخابی)[610بازدید]
هر چه فقیرتر باشی، بیشتر به صفحهٔ گوشی‌ات نگاه می‌کنی (مقاله انتخابی)[1388بازدید]
بگذارید دوباره حوصلۀ بچه‌هایتان سر برود (مقاله انتخابی)[1432بازدید]
مخترع «واقعیت مجازی» می‌گوید همین حالا شبکه‌های اجتماعی‌تان را حذف کنید! (مقاله انتخابی)[2145بازدید]
کودکی بهترین دوران برای یادگیری زبان خارجی نیست!! (مقاله انتخابی)[1862بازدید]
لطفاً کمی غیربهداشتی باشید!! (مقاله انتخابی)[1315بازدید]
برای بچه‌ها به جای تبلت بیلچه بخرید (مقاله انتخابی)[1597بازدید]
چرا برخی از زنان ایرانی پلنگ شده‌‎اند؟ (مقاله انتخابی)[1845بازدید]
بیوتروریسم؛ یک جنگ نابرابر (مقاله انتخابی)[1521بازدید]
وقتی آنلاین هستیم خودمان باشیم (مقاله انتخابی)[2397بازدید]
جامعۀ مصرف گرا (مقاله انتخابی)[2320بازدید]
چرا آدم‌های خوب در شبکه‎های اجتماعی تحمل‎ناپذیر می‌شوند؟ (مقاله انتخابی)[2153بازدید]
​تکنولوژی تراریخته؛ راهی برای افزایش محصول یا بیماری؟ (مقاله انتخابی)[2256بازدید]
ابر سربازان آینده؛ آخرین نسل از سلاح‌های زیستی (مقاله انتخابی)[2108بازدید]
زندگیِ آزمون‌زده (مقاله انتخابی)[1981بازدید]
پشت پرده اپل (مقاله انتخابی)[2161بازدید]
آیا پس از «پروژه تنظیم خانواده» نوبت به «پروژه سلامت معنوی» رسیده؟! (مقاله انتخابی)[1841بازدید]

نمایش تمامی عناوین این موضوع

آخرین مقالات

آیا بیماری می‌تواند مثبت و سازنده باشد؟ (مقاله انتخابی)
جُلّاب؛ درمانگر خوش طعم و خوش رنگ
پشت پرده اپل (مقاله انتخابی)
ساده انگاری در مقوله «مُد»!!
میکروتراشه‌های ضد بارداری؛ جدیدترین روش کنترل جمعیت (مقاله انتخابی)
روان‌شناسي غربي و پشت پرده معنويت (مقاله انتخابی)
والدین خوب بودن باعث نابودی فیزیولوژیکی شما می‌شود (مقاله انتخابی)
کودکان ثروتمندان از طعم غذاهای سالم‌ بیشتر لذت می‌برند (مقاله انتخابی)
دانشكده‌ها و دانشگاه‌هاي ما احمق‌هاي تحصيل‌‌كرده پرورش مي‌دهند(مقاله انتخابی)
بالاخره روزی دماغ طبیعی هم «زیبا» خواهد شد (مقاله انتخابی)
دستورات حفظ سلامتی و تغذیه برای بیماران مبتلا به سرطان
احیای خانواده و اصلاح روابط خانوادگی (مقاله انتخابی)
نظام‌های پاداش در تربیت کودک؛ به بچه‌هایتان استیکر ندهید (مقاله انتخابی)
آیا تغییرات اقلیمی بچه‌دارشدن را غیراخلاقی کرده است؟ (مقاله انتخابی)
آداب زناشویی و خصوصیات مثبت و منفی کودک (مقاله انتخابی)
بورس‌های تحصیلی؛ ابزاری برای نفوذ و جذب نخبگان (مقاله انتخابی)
صنعت قند با خریدن دانشمندان، تقصیرها را گردن چربی انداخت (مقاله انتخابی)
رژیم هفت خورش؛ لذّت کاهش وزن و سلامتی
چگونه انقلاب جنسي، جامعه امريكا را براي هميشه دگرگون كرد؟ (مقاله انتخابی)
معماری و خانه‌سازی قرآنی در عصر حکومت امام مهدی (عجّل الله فرجه) (مقاله انتخابی)
مَـــرهَـــم؛ توصیه‌هایی از طبّ سنّتی ایران به راهیان سفر اربعین (ویراست سوّم)
جایگاه ضوابط شرعی مرتبط با آموزش، پژوهش و درمان در طب سنتی ایران (مقاله انتخابی)
آب گوشت‏، هنوز هم غذای لذیذی است! (معرّفی 15 نوع آبگوشت سنّتی)
رسانه و دختران (مقاله انتخابی)
قبل از انتشار عکس فرزندتان در فیسبوک، به آینده‌اش فکر کنید (مقاله انتخابی)
الفبای نفوذ! (مقاله انتخابی)